مدرسه پریزاد

مدرسه پریزاد از بناهای قرن نهم و از آثار باستانی عهد تیموریان است. این بنای تاریخی در جنوب غربی حرم مطهر و شمال غرب وز مسجد جامع گوهرشاد واقع شده و همزمان با اتمام مسجد جامع گوهرشاد در سال ۸۲۳ هـ. ق. ساخته شده است. بانی مدرسه، بانو پریزاد، ندیمه گوهرشاد بوده و آن چنان که از وقف نامه مدرسه برمی آید از نوادگان خواجه ربیع بن خثیم (از زُهاد و عرفای سده اول هجری و مدفون در شمال مشهد) است. مدرسه پریزاد همانند دیگر مدارس دوره تیموری بنایی چهار ایوانی است که با ۳۰۰ متر مربع مساحت در دو طبقه احداث شده و ۲۲ حجره دارد.

این مدرسه، تاکنون چندین بار مرمت و تعمیر اساسی شده، ولی هیچ گاه سازه اصلی آن تغییر نکرده است. از آن جمله؛ تعمیراتی است که در زمان شاه سلیمان صفوی در سال ۱۰۹۱ قمری و توسط نجف قلی خان بیگلر بیگی صورت گرفته و کتیبه سر در ورودی مدرسه بر این موضوع گواهی می دهد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۶۸ شمسی، به همت آستان قدس رضوی، مدرسه با همان الگو و طرح سنتی بازسازی شد. هم اکنون از این مدرسه به عنوان مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی استفاده می شود که شامل بخش های پاسخگویی به مسائل شرعی به صورت حضوری و تلفنی، مشاوره دینی، حلقه های معرفت، حرم شناسی است.

مدرسه دو در (دارالقرآن)

این بنای تاریخی از زیبا ترین و اصیل ترین نمونه های معماری عصر تیموری است که در جنوب غربی حرم مطهر و در ضلع شمال شرقی صحن جمهوری اسلامی، مقابل مدرسه پریزاد واقع است. نام اصلی این مدرسه، «مدرسه یوسفیه» بوده که بعدها به «مدرسه دو در» معروف شده است. این بنا یادگار دوره تیموریان در عصر شاهرخ میرزای گورکانی است. بانی مدرسه امیر یوسف خواجه بهادر ملقب به غیاث الدین، از امرای خراسان و متوفای ۸۴۶ هـ. ق. بوده که در سال ۸۴۳ هـ. ق. مدرسه را بنا نهاد و آرامگاهش هم اکنون در زیر گنبد جنوبی مدرسه قرار دارد.

این بنای تاریخی در زمینى به وسعت ۵۰۰ متر مربع در دو طبقه شامل ۳۲ حجره احداث شده که از معمارى بناهاى چهار ایوانى دوره تیمورى پیروى مى‏کند. در حال حاضر از این بنا جهت فعالیت های متنوع قرآنی و با عنوان «دارالقرآن الکریم» بهره برداری می شود.